ĐỀ 11 Đọc đoạn trích sau: Ăn tết rừng xong từ giã chú tắc kè
chúng tôi xuôi - ào ào cơn lũ đổ các binh đoàn tràn vào thành phố đang mùa thay lá những hàng me
Lá me vàng lăn tăn trải thảm phố hè chồi xanh lăn tăn nơi đầu cành run rẩy cơn gió thoảng chút hương rừng đâu đấy
hạt mưa đầu mùa trong suốt giữa lòng tay
Người bạn tôi không về tới nơi này anh gục ngã bên kia cầu xa lộ
anh nằm lại trước cửa vào thành phố
giây phút cuối cùng chấm dứt cuộc chiến tranh
Đồng đội, bao người không "về tới" như anh nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
tất cả họ, suốt một thời máu lửa đều ước ao thật giản dị:
sắp về!
(Trích Nghe tắc kè kêu trong thành phố – Nguyễn Duy,
Ánh trăng – Cát trắng – Mẹ và em, NXB Hội Nhà văn, 2015, tr.60-63)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Cho biết đề tài của đoạn trích?
Câu 2. Nội dung của đoạn trích?
Câu 3. Xác định và nêu hiệu quả của 02 phép tu từ trong khổ thơ sau:
Đồng đội, bao người không "về tới" như anh nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
tất cả họ, suốt một thời máu lửa đều ước ao thật giản dị:
sắp về!
Câu 4. Đoạn trích cho thấy mong mỏi gì của người lính? Qua đoạn trích, anh/chị rút ra những thông điệp/bài học gì?
Gợi ý trả lời:
Câu 1. Đề tài của đoạn trích: chiến tranh và người lính. Câu 2. Nội dung của đoạn trích:
Cuộc hành quân giải phóng thành phố của binh đoàn sau khi ăn tết rừng xong.
Nỗi tiếc thương, đau xót trước sự hi sinh của rất nhiều đồng đội và sự tiếc nuối, xót xa cho khát vọng không thành (được trở về) của đồng đội.
Câu 3.
Phép tu từ trong khổ thơ:
+ So sánh: Đồng đội, bao người không "về tới" như anh
+ Nói giảm nói tránh: không về tới, nằm lại
+ Liệt kê: Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
+ Ẩn dụ: thời máu lửa
Tác dụng:
+ Làm cho khổ thơ sinh động, khơi gợi hình tượng, cảm xúc.
+ Cho thấy sự tiếc thương và đề cao sự hy sinh của người lính. Câu 4.
Mong mỏi của người lính: kết thúc chiến tranh, được trở về đoàn tụ.
HS tự rút ra bài học, thông điệp cho bản thân nhưng cơ bản phải có sự lí giải thuyết phục, không vi phạm chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Gợi ý:
+ Ghi nhớ quá khứ, lịch sử hào hùng của dân tộc.
+ Tự hào, biết ơn những anh hùng đã hy sinh cho Tổ quốc.
+ Hành động thiết thực để góp phần xây dựng Tổ quốc, quê hương.
ĐỀ 12
CÒN LẠI GÌ TỪ NĂM MƯỜI TÁM TUỔI
1 Còn lại gì từ năm mười tám tuổiLửa đã tắt và tro đã nguộiLạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồCòn lại gì ngoài ngôi sao ngày xưa Dầu muốn tắt mà không sao tắt được Rưng rưng mãi mà không tan thành nước Không phải đau mà có lẽ vần còn đauKhát vọng như gió đã lạc về đâu Ước mơ như sương dâng thành đêm tối Biết trách ai ngời hoàng hôn cháy vộiCó giọt nắng nào rơi xuống nở thành hoa1 Còn lại gì từ năm mười tám tuổiLửa đã tắt và tro đã nguộiLạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồCòn lại gì ngoài ngôi sao ngày xưa Dầu muốn tắt mà không sao tắt được Rưng rưng mãi mà không tan thành nước Không phải đau mà có lẽ vần còn đauKhát vọng như gió đã lạc về đâu Ước mơ như sương dâng thành đêm tối Biết trách ai ngời hoàng hôn cháy vộiCó giọt nắng nào rơi xuống nở thành hoa
Nắng mùa thu xưa còn giữ lại chút vàng Dầu lá rụng mà hình như chưa héoCầu vồng ngơ ngác giữa cơn mưa lạc nẻo Vươn về đâu hun hút những chân trờiQua biết bao miền đất lạ xa xôi Nơi cuối đường chính là ta đứng đó Nơi chân mây là cánh buồm thuở nhỏ Chở mộng mơ vào đáy mắt thẳm xanhBao hồi ức xưa bỏ lại không đànhThì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại Để tim ta không ngừng đi mãi...Nơi cuối trời ngôi sao trắng vần chờ ta.Nắng mùa thu xưa còn giữ lại chút vàng Dầu lá rụng mà hình như chưa héoCầu vồng ngơ ngác giữa cơn mưa lạc nẻo Vươn về đâu hun hút những chân trờiQua biết bao miền đất lạ xa xôi Nơi cuối đường chính là ta đứng đó Nơi chân mây là cánh buồm thuở nhỏ Chở mộng mơ vào đáy mắt thẳm xanhBao hồi ức xưa bỏ lại không đànhThì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại Để tim ta không ngừng đi mãi...Nơi cuối trời ngôi sao trắng vần chờ ta.4.Còn lại gì con đường đã lùi xa
Mỗi bài thơ là một lời ly biệt
Điệu nhạc tắt, chỉ nỗi buồn da diết
Như dòng tơ xâu chuỗi thời gia
Thực hiện yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.
Câu 2. Trong khổ thơ (1), tác giả đã dùng những hình ảnh nào để thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian?
Câu 3. Nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh buồm thuở nhỏ trong khổ thơ (6).
Câu 4. Phân tích hiệu quả của phép lặp cấu trúc được sử dụng trong văn bản.
Câu 5. Nội dung hai câu thơ: Qua biết bao miền đất lạ xa xôi/ Nơi cuối đường chính là ta đứng đó, gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về giá trị của những trải nghiệm đối với tuổi trẻ?
ĐỀ 13 Đọc văn bản:
Người quê
Người đồng mình
đi qua mùa mưa, đội nắng cháy da
bước chân quen lối mòn trên đá
lưng đèo, vai gùi cả trời mây
Người đồng mình
ăn cơm rừng uống nước suối
chân đất băng qua những con dốc dài
Những nếp nhà nhỏ giữa rừng sâu
chứa cả niềm vui, cả nỗi buồn
và ánh mắt sáng ngời không biết cúi đầu
Người đồng mình
chẳng cần bạc vàng
chỉ cần núi cao và sông dài
Cấy mùa bằng tay
gieo yêu thương bằng tiếng hát
để đất sống, để rừng xanh mãi
Người đồng mình
lời ít nhưng tình nặng
chân thật như đá núi
mộc mạc như màu chàm trên áo cũ
Dẫu cuộc đời bao đổi thay
người đồng mình vẫn thế
một đời sống cùng đất
một đời sống cùng trời
kiêu hãnh và kiên cường
như ngọn núi quê mình không bao giờ ngã.
(Lâu Văn Mua, Viết và đọc Chuyên đề mùa hạ 2025, NXB Hội nhà văn 2025, Tr 204)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Nêu dấu hiệu xác định thể thơ của bài thơ.
Câu 2. Liệt kê những từ ngữ, hình ảnh miêu tả đời sống lao động của người đồng mình ở 2 khổ thơ đầu của bài thơ.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của việc lặp lại cấu trúc người đồng mình của bài thơ.
Câu 4.Nêu cách hiểu của anh/chị về nội dung của khổ thơ:
Người đồng mình
chẳng cần bạc vàng
chỉ cần núi cao và sông dài
Cấy mùa bằng tay
gieo yêu thương bằng tiếng hát
để đất sống, để rừng xanh mãi
Câu 5. Hãy chỉ ra diểm tương đồng về nội dung của hai ngữ liệu sau:
Ngữ liệu 1:
người đồng mình vẫn thế
một đời sống cùng đất
một đời sống cùng trời
kiêu hãnh và kiên cường
như ngọn núi quê mình không bao giờ ngã.
(Người quê, Lâu Văn Mua)
Ngữ liệu 2:
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con.
(Nói với con, Y Phương)
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP LẦN 1-LỚP 12
(Năm học 2025-2026)
ĐỀ 14 Đọc văn bản:
BÀI THƠ CHƯA THÊ ĐẶT TÊN
Nâng bát cơm trên tay, những hạt gạo gặt từ cánh đồng bà tôi nằm xuống
Từng hạt gạo ngọt thơm, như lời ru của bà, người tôt chưa hề biết mặt
Tôi hình dung khuôn mặt bà mêm mại, khi bà được chôn vào trong lòng đất,
áo quần tơi tả, da dính chặt với xương
Trận đói năm bốn lăm, làng tôi đói mồ chôn xác chết
Mồ bà không ai biết
Bát cơm đắng miệng cha tôi 65 năm
65 năm sau, hương hồn tổ tiên dẫn cha và tôi đứng trước mộ bà
Lần đầu tiên tôi nghe cha gọi "Mẹ"
Cánh đồng lúa sau lưng cha run rẩy
…
Hai chân tôi gắn chặt vào bùn
Nghe trong khói hương, hồn bà lan tỏa, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng
Bà se sẽ hát ru gọi lúa trổ đòng
Nâng bát cơm trên tay, tôi đếm từng hạt gạo
Từng hạt óng ánh mồ hôi của những tổ tiên tôi còng lưng gieo gặt
Từng hạt óng ánh thơm lời ru của bà tôi
đơm lên từ lòng đất
Ngoài kia
trong hoàng hôn
lời ru bà tôi vẫn se sẽ trổ đòng
(Nguyễn Phan Quế Mai, Viết và đọc - Chuyên đề mùa đông 2025,NXB Hội Nhà văn, tr.157)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra những dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.
Câu 2. Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với từng hạt gạo ngọt thơm ở khổ thơ đầu tiên.
Câu 3. Phân tích tác dụng của phép tu từ liệt kê trong những dòng thơ sau:
Hai chân tôi gắn chặt vào bùn
Nghe trong khói hương, hồn bà lan tỏa, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng
Bà se sẽ hát ru gọi lúa trổ đòng
Câu 4. Anh/Chị hiểu gì về suy nghĩ, tình cảm của nhân vật tôi qua những câu thơ sau:
Nâng bát cơm trên tay, tôi đếm từng hạt gạo
Từng hạt óng ánh mồ hôi của những tổ tiên tôi còng lưng gieo gặt
Từng hạt óng ánh thơm lời ru của bà tôi đơm lên từ lòng đất
Câu 5. Từ bài thơ trên, anh/chị rút ra thông điệp gì sâu sắc nhất cho bản thân? Lý giải vì sao chọn thông điệp đó? Trình bày khoảng 7-8 dòng.
ĐỀ 15: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi
ĐÀ LẠT TRĂNG MỜ
Đây phút thiêng liêng đã khởi đầu:
Trời mơ trong cảnh thực huyền mơ
Trăng sao đắm đuổi trong sương nhạt,
Như đón từ xa một ý thơ.
Ai hãy làm thinh chớ nói nhiều,
Để nghe dưới đây nước hồ reo;
Để nghe tơ liễu run trong gió,
Và để xem trời giải nghĩa yêu...
Hàng thông lấp loáng đứng trong im,
Cành là in như đã lặng chìm.
Hư thực làm sao phân biệt được!
Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm.
Cả trời say nhuộm một màu trăng,
Và cả lòng tôi chẳng nói rằng.
Không một tiếng gì nghe động chạm,
Dẫu là tiếng vỡ của sao băng...
( Đà Lạt trăng mờ, Hàn Mặc Tử, trích Phần 1: Hương thơm - Đau thương (NXB Văn Học 1936,)
Câu 1
Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ.
Nhân vật trữ tình “tôi”
Câu 2
Anh/chị hãy nêu những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên trong bài thơ.
Những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên:
+ "Trăng sao đắm đuối trong sương nhạt"
+ "Nước hồ reo", "tơ liễu run trong gió"
+ "Hàng thông lấp loáng", "Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm"
+"Cả trời say nhuộm một màu trăng"
Câu 3
Hãy phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa và so sánh trong đoạn thơ sau:
Hàng thông lấp loáng đứng trong im,
Cành lá in như đã lặng chìm.
Hư thực làm sao phân biệt được!
Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm.
- Nhân hóa: "Hàng thông... đứng trong im", "cành lá... lặng chìm"
Tác dụng:
+ Làm cho diễn đạt sinh động, hấp dẫn, các sự vật có hồn, gần gũi với con người
+ Biến cây cối thành sinh thể có tâm trạng, nhấn mạnh không gian tĩnh lặng, thiêng liêng.
- So sánh: "Cành lá in như đã lặng chìm"
+ Gợi sự mơ hồ giữa thực và ảo, làm nổi bật vẻ đẹp huyền bí của đêm trăng.
+ Khắc họa bức tranh thiên nhiên vừa chân thực vừa siêu thự
Câu 4
Anh/ chị chỉ ra và nêu ý nghĩa của yếu tố siêu thực được sử dụng trong khổ thơ sau:
Cả trời say nhuộm một màu trăng,
Và cả lòng tôi chẳng nói rằng.
Không một tiếng gì nghe động chạm,
Dẫu là tiếng vỡ của sao băng...
Yếu tố siêu thực và ý nghĩa:
+ "Cả trời say nhuộm một màu trăng" → Màu trăng không chỉ là ánh sáng mà như chất lỏng "nhuộm" cả vũ trụ, tạo cảm giác thế giới bị biến đổi trong cơn say.
+ "Dẫu là tiếng vỡ của sao băng" → Âm thanh không tồn tại trong thực tế (sao băng không gây tiếng động), nhưng được cảm nhận bằng linh tính.
→ Ý nghĩa: Thể hiện trạng thái thăng hoa của thi sĩ, nơi ranh giới giữa thực và mộng bị xóa nhòa. Đó là khoảnh khắc giao thoa giữa con người và vũ trụ, giữa tình yêu và cái vô biên.